Recensie Sjoerd van Berkel

26 juni 2017

Door Sjoerd van Berkel, docent havo/vwo

Recensie van ‘Hoe geef je met voldoening les aan pubers?’

Eindelijk is er nu in een handzaam formaat, een boekje verschenen over de alledaagse praktijk van het lesgeven: Hoe geef je met voldoening les aan pubers?

In dit boekje wordt nu eens niet gesproken over rollen, over lesfases en directe instructies of zelfevaluatie, maar over hoe je in je eigen praktijk je lessen kunt verbeteren. Een systematisch overzicht voor de beginnende leraar waar hij goed mee kan werken.

Een boek in duidelijke taal waarin de stem van de verteller als een coach klinkt. Niet als een geleerde orthopedagoog, niet als een beoordelaar, maar als een persoon die je wil helpen. In geen van de vele boeken die ik las over dat onderwerp werd zo verhelderend geschreven over de struikelblokken die docenten ervaren zodra zij de klas betreden.

Vaak hebben docenten een verkeerd beeld van wat leerlingen doen of denken. De communicatie met de klas verloopt daardoor gebrekkig, de docent kan niet meer boven het rumoer uitkomen, verliest zijn geduld en stuurt in zijn drift de  braafste leerling de klas uit, hetgeen nog meer herrie oplevert. Als de klas is weggerommeld, na de bel, loopt de moedeloze docent eenzaam, met wrevel door het lokaal terwijl hij links en rechts nog vliegtuigjes van de grond raapt. Voldoening heeft hij niet na deze les, wel hoofdpijn. Wat ging er mis? Het komt er niet van het de leerling te vragen, die is al weg. Maar daarin ligt wel het antwoord op de vraag.  Want waar is meester of juf zich nog niet bewust van, ondanks al zijn studiewijsheid?

Er zijn veel zaken waar de aanstaande docent helemaal nog niet bij stil gestaan heeft en vaak is het hem ook nog niet eens goed verteld, of uitgelegd. Over hoe precies je met je woorden moet omgaan, hoe belangrijk een grapje is (weleens in je lesplan een grapje opgenomen?) en dat je moet beseffen dat jij de volwassene bent voor wie de omgangsregels vanzelfsprekend zijn. Maar dat je die regels ook nog een keer heel duidelijk moet gaan maken. In het begin komt je dat wat vreemd en onwennig voor. Kinderen van die leeftijd zouden toch eigenlijk al lang al moeten weten dat je stil bent als de leraar praat?  Ja, dat weten ze, maar jij moet het nog een keer zeggen, in duidelijke woorden.

Het sterkste aan het boek is dat het duidelijk maakt aan de docent dat hij altijd eerst bij zichzelf te rade moet gaan als er dingen niet goed gaan. Eerst naar jezelf kijken. Dat is niet menselijk, we kijken eerst altijd naar anderen, en het is ook niet gebruikelijk in onderwijsland, want daar hebben leraren vaak hele, hele domme kinderen die niks snappen, niks willen en niks kunnen. Die hebben ze al duizend keer uitgelegd wat een persoonsvorm is, of een cirkel, maar het vliegt gewoon weg. In de docentenkamer wordt veel gezucht en gelachen om de dommigheid. Maar wie is er dom?

Daarom is dit boek ook een gedurfd boek. Het durft iets te zeggen over de hardnekkige vooroordelen van docenten over hun pupillen. Het boek wil daarmee de relatie tussen de docent en de leerling verbeteren.  Het biedt een spel aan waarmee de leerling zijn mening over de docent kan geven. Dat is een pluspunt. Iedere docent zou dit uit moeten proberen. Het vergt even moed om in die spiegel te kijken, maar als je daardoor vrolijker naar en van je werk komt – onderwijs is ook werk, al vergeten sommigen dat –  dan is dat pure winst in je bestaan. Onbetaalbaar eigenlijk.

Wat ik nog mis in het boek is een opmerking over het leren van de namen van de leerlingen. Ik heb ervaren dat dit heel goed helpt ook als je daarbij nog iets weet van een hobby van de leerling. En verder zou ik adviseren om aantekeningen van de lessen te maken in een schriftje. En als het mag van de school: video-opnames van de eigen les.

Maar het beste advies is natuurlijk ook het simpelste: vraag het aan de leerling, speel het kaartspel of ga gewoon eens praten met klas. Koekje en een kop thee erbij en de lucht klaart op. En zowel de leraar als de pubers gaan met een voldaan gevoel naar huis.

 

Hoe geef je met voldoening les aan pubers?  Vraag het de leerling!

Beoordeling:  ***** 

Formaat: handzaam

Lay-out:  overzichtelijk

Doelgroep: starters

Omslag: Zwart wit, minder aantrekkelijk

Plus: het bijbehorende spel met verzorgd ogende kaarten en duidelijke uitleg

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


*